Czy język zmienia osobowość?

Czy ktoś już Ci mówił, że odkąd uczysz się angielskiego, jesteś bardziej pewny siebie i chętniej się odzywasz do ludzi? A może sam dostrzegasz już takie zmiany w swoim zachowaniu? Nagle rozumiesz, o co pyta Cię obcojęzyczny turysta na ulicy i nie krępujesz się udzielić mu wyczerpującej wypowiedzi. Przypominasz sobie jak na zawołanie nawet najbardziej wyszukane angielskie słowa — czy to nie jest satysfakcjonujące?

A przypomnij sobie, jak to było na początku nauki angielskiego. Czułeś się zagubiony i nieśmiały, bo za każdym razem, gdy chciałeś coś powiedzieć, pustka w głowie i obawa przed popełnieniem błędu paraliżowała Cię tak bardzo, że wolałeś się w ogóle nie odzywać. Okazuje się, że to coś więcej niż tylko uczucie: badania sugerują, że nasza osobowość naprawdę może się zmienić w zależności od języka, którym mówimy.

Jak się okazuje, wraz z opanowaniem języka obcego zmieniasz też siebie i to, jak się zachowujesz w różnych sytuacjach i w kontaktach z innymi. Część osób nawet stawia odważną tezę, że język zmienia osobowość. Jeśli chcesz się dowiedzieć, czy tak jest, koniecznie przeczytaj ten artykuł.

Różne języki, różne osobowości?

Chcąc rozwikłać zagadkę „zmiany osobowości” pod wpływem mówienia w obcym języku, do badań przystąpili najznakomitsi językoznawcy na całym świecie. Szereg badań pokazało bardzo ciekawe rezultaty. Susan Ervin-Tripp, amerykańska lingwistka, dała grupie Japonek mieszkających w USA zadanie dokończenia zdania „Kiedy moje marzenia są sprzeczne z tym, co myśli moja rodzina…”. Odpowiedzi po japońsku były łagodne i skromne, podczas gdy wypowiedzi w języku angielskim świadczyły o pewności siebie i asertywności.

Podobne badanie przeprowadziła profesor Michèle Koven z Uniwersytetu w Illinois — poprosiła francusko-portugalskie kobiety o opowiedzenie w obu językach wybranego przykrego doświadczenia. Większość z nich we własnym języku była dyplomatyczna, a w obcym języku dosadniej wyrażała emocje, w tym żal i gniew. Prawdopodobnie język obcy działa jak pewnego rodzaju filtr, przez który przepuszczamy to, co wiemy i co chcemy zrobić lub powiedzieć.

“ Nauka nowego języka to nie tylko nauka innych słów określających te same rzeczy, to nowy sposób myślenia o różnych sprawach. “

Flora Lewis

Zupełnie nowa perspektywa

Wielu ludzi uważa przeklinanie w języku obcym za łatwiejsze, bo słowa te nie są naładowane skojarzeniami kulturowymi i osobistymi wspomnieniami — mają mniejszą intensywność emocjonalną. Zastanów się, czy tak samo czułbyś się, gdyby przekleństwa padały z ust obcokrajowca mówiącego po polsku. Dzieje się tak dlatego, że język jest powiązany z kulturą, pamięcią i pochodzeniem.

Gdy używamy języka ojczystego, nie budujemy zdań, zlepiając ze sobą słowa — język odnosi się do naszych wspomnień, a wypowiedzi budujemy z gotowych zwrotów i pojęć, które świetnie znamy. Język, w którym mówimy, jest częścią nas i jest ściśle powiązany z kulturą. To dlatego wsiąkając w kulturę kraju, którego języka się uczysz, dostosowujesz się do zasad i zwyczajów w niej panujących.

“ Naucz się nowego języka i zdobądź nową duszę. “

przysłowie czeskie

Profesor Nairan Ramírez-Esparza z University of Connecticut przeprowadziła test osobowości z dwujęzycznymi Amerykanami pochodzenia meksykańskiego, po angielsku i po hiszpańsku. W części poświęconej ekstrawersji, ugodowości, otwartości i sumienności każdy uczestnik uzyskał wyższe wyniki w teście w języku angielskim, a wyniki neurotyczności były niższe niż w hiszpańskim. To skłoniło autorkę badania do wniosku, że kultury takie jak amerykańska przywiązują większą wagę do asertywności i osiągnięć, więc osoby mówiące w tym języku automatycznie przyjmują ten sposób postrzegania.

Identyfikacja z kulturą

W zależności od tego, w jakim celu używasz języka obcego, możesz zmienić sposób, w jaki się zachowujesz. Jeśli podróżujesz w interesach i Twoje doświadczenie dotyczy głównie terminologii biznesowej, możesz wydać się bardziej bezpośredni i zdecydowany, niż gdy mówisz po polsku. Wielu emigrantów, chcąc uznać nową społeczność za swoją, przyjmuje cechy i zachowania osób miejscowych, ucząc się ich języka — mówienie głośniej i szybciej po włosku, albo kontrolowanie intonacji głosu po fińsku.

Nauka nowego języka to jedno, ale świadome używanie go to włączanie części innej kultury do swoich wypowiedzi. Czy można się więc dziwić, że ludzie zmieniają się, gdy mówią w obcym języku?

Czy język zmienia osobowość, czy tylko daje pewność siebie?

Wiele osób, które opanowały język obcy, mówi, że wcześniej byli nieśmiali i nie potrafili poradzić sobie w komunikacji z innymi ludźmi. Przełamując skrępowanie i obawy, stali się bardziej pewni siebie, a z czasem też otwarci na ludzi i inną kulturę.

“ Im więcej języków znasz, tym bardziej jesteś człowiekiem. “

Tomáš Garrigue Masaryk

Nauka języka i nauka pewności siebie w jednym

To, czy świetnie znasz kulturę języka, którym mówisz, to nie wszystko — zmienia się też Twoje postrzeganie własnej osobowości. Zaczynasz zauważać, jak ludzie na Ciebie reagują, gdy na przykład mówisz po angielsku. Profesor Bonny Norton z British Columbia University mówi, że za każdym razem, gdy rozmawiasz z kimś, negocjujesz swoją tożsamość — sugerujesz rozmówcy odpowiedzi na pytania „Kim jesteś?” i „Jak mam się do Ciebie odnosić?”.

Być dwujęzycznym to jak mieć dwie osobowości

Wielu osób dwujęzycznych zauważa, że „czuje się inaczej” lub „zachowuje się inaczej”, mówiąc w obu językach — bywają zabawniejsi, bardziej zorientowani na cel, mówią innym tonem głosu lub używają innego języka ciała. Ludzie mają tendencję do kojarzenia różnych emocji z każdym językiem, którym mówią, w zależności od kontekstu społecznego, w którym się go nauczyli.

Pomyśl, jak podchodziłeś do nauki angielskiego w szkole — najprawdopodobniej traktowałeś ją jak obowiązek i przenosiłeś to formalne podejście na sposób, w jaki mówiłeś tym językiem. Znajomość języków obcych na pewno prowadzi do zwiększonej koncentracji na naturalnej komunikacji oraz elastyczności umysłowej — im swobodniejsze i płynniejsze posługiwanie się angielskim, tym więcej zyskasz dla swojego rozwoju. Co więcej, nauka języka obcego może zapobiegać niektórym chorobom związanym z wiekiem, takim jak demencja.

Jeśli marzy Ci się opanowanie angielskiego w takim stopniu, aby stał się on Twoim drugim językiem, możesz to zrobić w każdym wieku. Potrzebujesz wsparcia w swojej drodze do językowej doskonałości? Możesz liczyć na moją pomoc i fachową radę.

Bibliografia

• •Norton, B., Language and identity. W: N. Hornberger i S. McKay (red.), Sociolinguistics and language education. Clevedon, UK: Multilingual Matters.
• •Ramírez-Esparza, N., Gosling, S. D., Benet-Martínez, V., Potter, J. P., Pennebaker, J. W., Do bilinguals have two personalities? A special case of cultural frame switching. Journal of Research in Personality 40 (2006), 99–120.
• •Tarnopolsky, O., Kozhushko, S., Kliuchnyk, R., Storozhuk, S., Secondary language personality and principled pragmatism in developing that personality in foreign language education at tertiary linguistic schools. Cogent Education, 8:1.